Masalan: er, xotin, ota-ona va h.k.
Ijara, pensiya, tomorqa, qo'shimcha ish — bo'lmasa 0 qoldiring.
Bola bo'lmagan bo'limga 0 qoldiring.
Shu ikki bo'lim yetarli — natija darhol chiqadi. Quyidagi bloklar ixtiyoriy.
Xarajatlar qayerga ketyapti?
Qarz yuki
Moliyaviy salomatlik balli
Oziq-ovqat savati tafsiloti
Yashash joyi va ta'lim
Oziq-ovqat narxlari joyga qarab moslanadi: Toshkent +20%, tuman −10%.
Kontrakt: yillik summani 12 ga bo'lib yozing. Maktab: kiyim, daftar, qo'shimcha darslar o'rtachasi.
Doimiy xarajatlar
Sog'lom me'yor: daromadning 5–10% i. Dam olish kerak, lekin nazorat ham muhim.
Kiyim, mehmon, sovg'a — oyiga o'rtacha.
Majburiyatlar (kredit va qarzlar)
Oylik to'lov va qolgan muddat yetarli. Foiz stavkasini kiritsangiz, qo'shimcha tahlil ochiladi.
Moliyaviy salomatlik
Bu uch maydon faqat ballni aniqlashtirish uchun. Bo'sh qoldirsangiz ham byudjet hisoblanadi.
Ish haqi, tadbirkorlik, ijara, nafaqa — alohida manba sifatida sanaladi.
Kiritilgan ma'lumotlar faqat shu brauzerda saqlanadi va hech qayerga yuborilmaydi.
Oila byudjetini qanday to'g'ri taqsimlash kerak?
Mashhur 50/30/20 qoidasi: daromadning 50% i zaruriy xarajatlarga (oziq-ovqat, kommunal, transport), 30% i istaklarga (mehmon, kiyim, dam olish), 20% i jamg'armaga. O'zbekiston sharoitida ko'p oilalar uchun 20% jamg'arma — erishsa bo'ladigan kuchli maqsad.
Oziq-ovqat savati qanday hisoblanadi?
Kalkulyator har bir katta kishi uchun oylik o'rtacha iste'mol me'yorlarini oladi (masalan, 8 kg un, 4 kg go'sht, 1,5 l yog'), bolalar uchun 60% koeffitsiyent qo'llaydi va yashash joyingizga qarab narxlarni moslaydi. Bu aniq buxgalteriya emas — real xarid ro'yxatiga yaqin mo'ljal.
Jamg'armani qayerda saqlash kerak?
Eng oddiy yo'l — bankdagi muddatli omonat: pul ishlaydi va qo'l tegmaydi. Omonat kalkulyatorimizda turli foiz stavkalarida jamg'armangiz qancha o'sishini hisoblab ko'ring.
Qarz yuki foizi nima va qancha bo'lishi kerak?
Qarz yuki — barcha kreditlar bo'yicha oylik to'lovning oylik daromadga nisbati. Masalan daromad 8 million, kredit to'lovlari 1,5 million bo'lsa, qarz yuki 18,75 foiz. Bu ko'rsatkich shuning uchun muhimki, u kredit summasidan emas, aynan oylik naqd oqimdan kelib chiqadi — katta kredit uzoq muddatga olingan bo'lsa yuk yengil, kichik kredit qisqa muddatga olingan bo'lsa yuk og'ir bo'lishi mumkin.
Umumiy mo'ljal shunday: 20 foizgacha yengil, 20–35 foiz o'rtacha, 35–50 foiz og'ir, 50 foizdan yuqorisi xavfli hisoblanadi. 50 foizdan oshganda har qanday kutilmagan xarajat — kasallik, avtomobil ta'miri, to'y — darrov yangi qarzga olib keladi, chunki byudjetda bo'sh joy qolmaydi. Banklar ham kredit berishda shu nisbatga qaraydi, shuning uchun yuk yuqori bo'lsa yangi kredit olish qiyinlashadi.
Zaxira fondi qancha bo'lgani ma'qul?
Zaxira fondi — ishsiz qolganda yoki kutilmagan xarajat chiqqanda kredit olmasdan yashab turish uchun chetga qo'yilgan pul. Odatda oylik xarajatning uch-olti barobari tavsiya etiladi: agar oila oyiga 6,5 million sarflasa, to'liq zaxira 20–39 million bo'ladi. Bu katta raqamdek ko'rinadi, lekin u bir yo'la yig'ilmaydi.
Amalda birinchi maqsad bir oylik xarajatga teng summa bo'lishi kerak — aynan shu birinchi oy eng ko'p qarzdan saqlaydi. Keyin asta-sekin uch oyga, so'ng olti oyga yetkaziladi. Zaxira pulni tavakkalchilik bilan joylashtirmaslik kerak: u tez yechib olinadigan joyda, masalan muddatli omonatda turishi lozim, chunki uning vazifasi daromad keltirish emas, kerak bo'lganda darrov qo'l ostida bo'lish.
Kredit to'lovi byudjetning necha foizidan oshmasligi kerak?
Keng qo'llaniladigan mo'ljal — 35 foiz. Shu chegaragacha oila kutilmagan xarajatni yangi qarzsiz ko'tara oladi. 35 foizdan oshgach byudjet tarang bo'ladi, 50 foizdan oshsa esa xavfli hisoblanadi: bunday holatda odatda yangi kredit bilan eski kreditni yopish boshlanadi va bu tez orada chuqurlashadi. Kalkulyator kredit qatorlarini kiritganingizda shu nisbatni o'zi hisoblab, rangli chiziqda ko'rsatadi.
Moliyaviy salomatlik balli qanday hisoblanadi?
Ball 0 dan 100 gacha bo'lib, to'rt qismdan iborat, har biri 25 balldan. Birinchisi — jamg'arma ulushi: oyiga chetga qo'yayotgan pulingiz daromadning 20 foiziga yetsa to'liq 25 ball beriladi. Ikkinchisi — qarz yuki: kredit to'lovi daromadning 50 foiziga yetganda 0 ball, kredit umuman bo'lmasa 25 ball. Uchinchisi — zaxira fondi: jamg'armangiz olti oylik xarajatni qoplasa 25 ball. To'rtinchisi — daromad manbalari: bitta manba 10, ikkitasi 18, uchtasi va undan ko'pi 25 ball.
Formulalar ataylab ochiq ko'rsatilgan, chunki yopiq ball ishonchsiz bo'ladi. Ball baho emas: u qaysi tomon bo'sh ekanini ko'rsatadi, xolos. Shuning uchun natija ostida eng kam ball to'plagan ikkita qism va ular bo'yicha bittadan aniq harakat yoziladi.
Ma'lumotlarim qayerda saqlanadi?
Faqat sizning brauzeringizda. Kiritgan daromadingiz, xarajatlaringiz va kredit ma'lumotlaringiz serverga yuborilmaydi — ular brauzer xotirasida qoladi, shuning uchun sahifani qayta ochsangiz oxirgi holat tiklanadi. Har oyning natijasi ham shu yerda saqlanadi va keyingi oy kirganingizda o'tgan oy bilan solishtirish ko'rsatiladi.
Xohlasangiz «Tarixni tozalash» tugmasi bilan hammasini o'chirasiz. Ulashish havolasini yuborsangiz esa ma'lumotlar havolaning o'zida kodlanadi — havolani faqat ishonchli odamga bering.