Rasmiy — ish haqi qaydnomasi, bank ma'lumotnomasi kabi hujjat bilan tasdiqlangan daromad.
Boshqa kredit/mikroqarzlar bo'yicha hozir to'layotgan oylik summa. Yo'q bo'lsa — 0.
Batafsil sozlamalar (foiz, muddat)
O'zbekistonda iste'mol kreditlari odatda 20–28% oralig'ida.
Bank menga qancha kredit beradi, qanday hisoblanadi?
Ikki mustaqil cheklov hisoblanadi: (1) daromad/qarz nisbati — rasmiy tasdiqlangan daromad uchun 8 barobar, norasmiy uchun 5 barobar; (2) qarz yuki (DSTI) — barcha oylik kredit to’lovlari (mavjud + yangi) daromadning 50%idan oshmasligi kerak. Ikkalasidan qaysi biri kichikroq natija bersa, o’sha ko’rsatiladi.
DSTI (qarz yuki) nima?
DSTI — barcha kredit va mikroqarz oylik to’lovlarining oylik daromadga nisbati. Markaziy bank normativiga ko’ra bu ko’rsatkich 50%dan oshmasligi kerak (ba’zi istisnolar bilan).
Rasmiy va norasmiy daromad orasidagi farq nima uchun muhim?
Rasmiy tasdiqlangan daromad (ish haqi qaydnomasi, bank ma’lumotnomasi) bo’yicha bank ko’proq — daromadning 8 barobarigacha — kredit berishi mumkin. Norasmiy daromadda esa faqat 5 barobargacha, chunki bank hujjatsiz daromadni to’liq ishonchli deb hisoblamaydi.
Natija aniq bank taklifi bilan bir xil bo’ladimi?
Yo’q. Bu — Markaziy bank normativlari asosidagi taxminiy hisob. Bank qo’shimcha ravishda kredit tarixi, ish staji va o’z ichki skoringini tekshiradi, shuning uchun aniq taklif farq qilishi mumkin.
Mavjud kreditlarim bo’lsa, yangi kredit olish imkoniyatim kamayadimi?
Ha. Mavjud oylik to’lovlar “ruxsat etilgan oylik to’lov” (daromadning 50%idan mavjud to’lovlar ayirilgan qism) hisobidan kamaytiriladi — demak yangi kredit uchun imkoniyat pasayadi.
Foiz stavkasi va muddat natijaga qanday ta’sir qiladi?
Past stavka yoki uzun muddat bir xil oylik to’lov evaziga ko’proq kredit olish imkonini beradi. Yuqori stavka yoki qisqa muddat, aksincha, maksimal kredit summasini kamaytiradi — chunki oylik to’lov chegarasi (DSTI) o’zgarmaydi.