Buxgalteriya va soliq hisob siyosati — nima farqi bor?
Buxgalteriya hisob siyosati NSBU va "Buxgalteriya hisobi to'g'risida"gi Qonun asosida tuziladi — bu yerda korxona ko'p bandlarda usulni o'zi tanlaydi (amortizatsiya, TMZ baholash va h.k.). Soliq hisob siyosati esa Soliq kodeksi 77-moddasi asosida tuziladi va tanlov erkinligi ancha cheklangan — ko'p bandlar qonun bilan qat'iy belgilangan.
Ko'pchilik korxona faqat birinchisini biladi. Soliq hisob siyosati alohida hujjat va uning yo'qligi jiddiy buzilish hisoblanadi — ko'pincha birinchi kameral tekshiruvdayoq so'raladi.
Nega ba'zi bandlarda tanlov yo'q?
Soliq kodeksi 306-moddasiga ko'ra, soliq maqsadida amortizatsiya faqat teng me'yorli (chiziqli) usulda hisoblanadi, guruh bo'yicha chegaraviy me'yorlar bilan. Agar generator bu yerda foydalanuvchiga "usulni tanlang" deb uchta variant bersa, bu to'g'ridan-to'g'ri qonunbuzarlik hujjatini yaratardi. Shuning uchun bunday bandlarda tanlov ko'rsatilmaydi, faqat izoh bilan tushuntiriladi.
Nega ko'p bandlar bo'sh ko'rinadi?
Amortizatsiya usuli, TMZ baholash usuli, daromadni tan olish tartibi kabi bandlar — professional buxgalterlik qarori. Har bir korxonaning haqiqiy holati (faoliyat xususiyati, aylanma hajmi, aktivlar tarkibi) turlicha bo'lgani uchun bu bandlarni avtomatik to'ldirib bo'lmaydi. Bunday bandlar "[buxgalter tomonidan to'ldiriladi]" deb ko'rsatiladi — bo'sh joy emas, balki professional qaror kutilayotgani haqidagi ochiq belgi.
Hisob siyosati qachondan amal qiladi?
Soliq kodeksi 77-moddasiga ko'ra, tanlangan usullar tasdiqlangan yildan keyingi yilning 1-yanvaridan qo'llaniladi. Masalan, 2026-yilda tasdiqlangan hisob siyosati 2027-yildan ishlaydi. Bu — ko'p korxona bilmaydigan muhim nuance: hujjatni olgan kuni u darhol amalda deb hisoblab bo'lmaydi.
Hujjat yo'qligi uchun qanday jarima bor?
Hisob siyosati hujjati bo'lmasa, mansabdor shaxsga 5–10 bazaviy hisoblash miqdori (BHM) miqdorida jarima, takroriy tekshiruvda yana topilsa 10–20 BHM miqdorida jarima solinishi mumkin. Jarima to'lash hujjatni tuzish majburiyatidan ozod qilmaydi.
Nega ikkita hisob siyosati kerak, bittasi yetmaydimi?
Buxgalteriya hisob siyosati NSBU va "Buxgalteriya hisobi to'g'risida"gi Qonun asosida, soliq hisob siyosati esa Soliq kodeksi 77-moddasi asosida tuziladi — bu ikki mustaqil hujjat. Ko'p korxonada faqat birinchisi bor, ikkinchisi umuman yo'q. Soliq hisob siyosati yo'qligi kameral tekshiruvda darhol aniqlanadi va jarima solinishi mumkin.
Har bir variant nima uchun tushuntirish bilan ko'rsatiladi?
Amortizatsiya usuli, TMZ baholash usuli kabi tanlovlar korxonaning haqiqiy holatiga bog'liq — shuning uchun har bir variant tanlanganda "qachon mos" tushuntirishi chiqadi. Bu — mahsulotning maqsadi: qora quti emas, tushunarli tanlov. Ba'zi kamroq tez-tez uchraydigan bandlar hali tayyorlanmoqda va "[buxgalter tomonidan to'ldiriladi]" deb ko'rinadi.
Soliq hisob siyosatida nega ba'zi bandlarda tanlov yo'q?
Soliq kodeksida ba'zi usullar qat'iy belgilangan — masalan amortizatsiya faqat teng me'yorli (chiziqli) usulda hisoblanadi (306-modda). Bunday bandlarda generator foydalanuvchiga soxta tanlov ko'rsatmaydi, chunki bu qonunga zid hujjat yaratishga olib kelardi.
Hisob siyosati qachondan amal qiladi?
Soliq kodeksi 77-moddasiga ko'ra, tanlangan usullar tasdiqlangan yildan keyingi yilning 1-yanvaridan qo'llaniladi. Ya'ni 2026-yilda tasdiqlangan hisob siyosati 2027-yildan ishlaydi — hujjatni olgan kuni emas.
Bu hujjatlar bepulmi?
Qisman. Profil tanlash, rekvizit kiritish, jonli ko'rinish va hisob siyosatining umumiy/tashkiliy qismlari bepul. Usuliy bandlar (amortizatsiya, TMZ baholash va h.k.) va to'liq soliq hisob siyosati — pullik, saytda "To'liq versiyani olish" tugmasi orqali ochiladi.
Generator natijasi to'liq tayyor hujjatmi?
Deyarli — amortizatsiya, TMZ baholash kabi eng muhim usuliy bandlar endi to'liq tushuntirish bilan tayyor, tanlangan variant asosida hujjat matni avtomatik shakllanadi. Har holda, tasdiqlashdan oldin hujjatni buxgalteringiz bilan ko'rib chiqing va rahbar buyrug'i bilan tasdiqlang — hujjat oxiridagi buyruq namunasi shu uchun qo'shilgan.
Nega BUP va NUP amortizatsiyasi farq qilishi mumkin?
Buxgalteriya hisobida amortizatsiya usulini korxona tanlaydi (masalan tezlashtirilgan usul), lekin soliq hisobida Soliq kodeksi 306-moddasiga ko'ra faqat teng me'yorli usul qo'llaniladi. Bu — normal holat: ikkala hisob alohida yuritiladi va ular orasidagi farq xatolik emas.