Tavsifnoma nima va qachon so'raladi?
Tavsifnoma — tashkilot yoki ta'lim muassasasi tomonidan beriladigan, shaxsning ish yoki o'qish faoliyati, kasbiy sifatlari va xulq-atvorini bayon etadigan rasmiy hujjat. U shaxsning o'zi haqidagi fikri emas, balki uni bilgan tashkilotning yozma bahosi.
Ko'p hollarda uni boshqa tashkilot so'raydi. Yangi ish joyi nomzodning oldingi ish beruvchisi qanday baholaganini bilishni xohlaydi, bank kredit berishdan oldin qarz oluvchining barqaror ishlayotganiga ishonch hosil qilmoqchi bo'ladi, sud esa ish ko'rib chiqishda shaxsni tavsiflovchi ma'lumotni so'raydi.
Talabalar uchun tavsifnoma amaliyot, stipendiya, grant, yotoqxona yoki boshqa muassasaga o'tish masalalarida kerak bo'ladi. Harbiy komissariat ham chaqiruvga bog'liq masalalarda tavsifnoma so'rashi mumkin.
Hujjatning kuchi uni kim berganiga bog'liq: tavsifnoma tashkilot blankasida, rahbar imzosi va muhri bilan rasmiylashtirilsa, u rasmiy hujjat sifatida qabul qilinadi.
Xodim va talaba tavsifnomasi farqi
Ikkala hujjat ham bir maqsadga xizmat qiladi, lekin mazmuni butunlay boshqacha. Xodim tavsifnomasi mehnat faoliyatiga qaratiladi: lavozim, ish staji, bajarilgan vazifalar, kasbiy malaka, mehnat intizomi, rag'batlar va agar bo'lsa, intizomiy jazolar.
Talaba tavsifnomasi esa o'quv faoliyatini bayon etadi: kurs yoki sinf, yo'nalish, o'zlashtirish darajasi, ilmiy va ijtimoiy faollik, sport va tanlovlardagi ishtirok hamda jamoadagi xulq-atvori.
Imzolovchilar ham farq qiladi. Xodim tavsifnomasini odatda tashkilot rahbari imzolaydi, ko'pincha kadrlar bo'limi boshlig'i ham qo'shimcha imzo qo'yadi. Talaba tavsifnomasini esa dekan yoki direktor imzolaydi, ikkinchi imzo kurator yoki sinf rahbariniki bo'ladi.
Generatorda bu ikki rejim yuqoridagi tugmalar bilan almashtiriladi: forma maydonlari ham, tayyor matn ham to'liq o'zgaradi, shuning uchun keraksiz maydonlarni o'chirib o'tirishga hojat yo'q.
Tavsifnomada nimalar yozilishi kerak?
Tavsifnoma odatda uch qismdan iborat bo'ladi. Birinchi qism — shaxsning ma'lumotlari: F.I.Sh., tug'ilgan yili, ma'lumoti, lavozimi yoki o'qish joyi. Bu qism hujjat kimga tegishli ekanini aniq belgilaydi.
Ikkinchi qism — faoliyat bayoni. Xodim uchun bu ish staji, egallagan lavozimlari va bajaradigan vazifalari; talaba uchun o'zlashtirish darajasi va o'quv faoliyati. Bu yerda aniq ma'lumotlar keltirilishi kerak, umumiy iboralar emas.
Uchinchi qism — baho. Aynan shu qism tavsifnomani ma'lumotnomadan ajratib turadi: bu yerda tashkilot shaxsning sifatlari haqidagi fikrini bildiradi. Mas'uliyat, intizom, jamoadagi munosabat, tashabbuskorlik — bularning har biri alohida jumla bo'lib yoziladi.
Generatorda baholar belgilash orqali tanlanadi va tanlanganlari bitta tabiiy paragrafga birlashtiriladi — ro'yxat ko'rinishida emas, o'qiladigan matn shaklida. Hech biri tanlanmasa, o'sha paragraf hujjatda umuman chiqmaydi.
Oxirida tavsifnoma qayerga berilayotgani ko'rsatiladi, so'ng sana, imzolar va muhr o'rni keladi.
Kim imzolaydi va muhr shartmi?
Xodim tavsifnomasini tashkilot rahbari imzolaydi. Katta tashkilotlarda kadrlar bo'limi boshlig'ining imzosi ham qo'yiladi — bu hujjatdagi ma'lumotlar kadrlar hujjatlariga mos ekanini tasdiqlaydi.
Ta'lim muassasasida dekan, direktor yoki o'quv ishlari bo'yicha o'rinbosari imzolaydi, ikkinchi imzo esa shaxsni bevosita biladigan kurator yoki sinf rahbariniki bo'ladi.
Muhr — hujjatni rasmiy qiladigan asosiy element. Muhrsiz tavsifnoma ko'p tashkilotlarda qabul qilinmaydi, ayniqsa bank va sud kabi rasmiy talab qo'yadigan joylarda. Muhr odatda imzo yoniga qo'yiladi va generatorda uning o'rni belgilab qo'yilgan.
Tavsifnoma tashkilot blankasida chop etilsa yaxshi bo'ladi: blankada tashkilot nomi, manzili va rekvizitlari bo'ladi, bu esa hujjatning ishonchliligini oshiradi. Generator matnni tayyorlaydi, uni blankaga ko'chirish yoki Word faylini blankaga moslashtirish sizning ixtiyoringizda.
Sud yoki bank uchun tavsifnoma qanday farq qiladi?
Mazmun bir xil qoladi, lekin urg'u o'zgaradi va oxirgi jumlada hujjat qayerga berilayotgani aniq ko'rsatiladi. Bu muhim: «taqdim etish joyi bo'yicha» degan umumiy ibora ba'zi tashkilotlarda qabul qilinmaydi va aniq manzil talab etiladi.
Bank uchun tavsifnomada barqarorlikka urg'u beriladi: qancha vaqtdan beri ishlayotgani, lavozimi va mehnat intizomi. Bank uchun asosiy savol — bu odam barqaror daromadga egami va ishonchlimi.
Sud uchun tavsifnomada shaxsning xulq-atvori va jamoadagi obro'siga urg'u beriladi. Intizomiy jazolar bo'lgan yoki bo'lmagani ham ko'rsatiladi, chunki sud uchun bu ahamiyatli ma'lumot.
Harbiy komissariat uchun odatda intizom, jismoniy tayyorgarlik va jamoadagi munosabat qiziqtiradi. Yangi ish joyi uchun esa kasbiy malaka va bajargan vazifalari birinchi o'ringa chiqadi.
Generatorda oluvchini tugma bilan tanlaysiz va hujjatning oxirgi jumlasi shunga qarab avtomatik o'zgaradi; ro'yxatda bo'lmagan holat uchun «boshqa» variantini tanlab, o'zingiz yozasiz.
Tavsifnoma berishdan bosh tortish mumkinmi?
Amalda xodim yozma murojaat qilsa, ish beruvchi unga o'z mehnat faoliyatiga oid hujjatlarni berishi kutiladi. Tavsifnoma ham shu qatorga kiradi, garchi uning mazmuni ish beruvchining bahosi bo'lgani uchun uni majburan ijobiy qilib bo'lmaydi.
Agar tavsifnoma berilmasa yoki javob berilmasa, avval yozma ariza topshiring va ikkinchi nusxaga qabul qilingani haqidagi belgini oldiring. Bu keyingi bosqichlar uchun asosiy dalil bo'ladi.
Tavsifnoma mazmuni bilan rozi bo'lmasangiz, unga e'tiroz bildirishingiz mumkin. Undagi ma'lumot haqiqatga to'g'ri kelmasa — masalan, aslida bo'lmagan intizomiy jazo ko'rsatilgan bo'lsa — buni tuzatishni yozma so'rash mumkin.
Ta'lim muassasalarida tavsifnoma odatda talabaning arizasi asosida beriladi va uni dekanat yoki o'quv bo'limi tayyorlaydi.
Tipik xatolar
Birinchi xato — faqat umumiy iboralar yozish. «Yaxshi xodim», «intizomli» degan so'zlar hech qanday aniq ma'lumot bermaydi. Har bir baho aniq jumla bilan ochib berilishi kerak.
Ikkinchi xato — ish stajini yoki lavozimni noto'g'ri ko'rsatish. Bu ma'lumotlar kadrlar hujjatlaridagi yozuvlarga mos kelishi shart, aks holda tavsifnomaning ishonchliligi shubha ostida qoladi. Generator ishga kirgan sanadan stajni o'zi hisoblaydi.
Uchinchi xato — hujjat qayerga berilayotganini ko'rsatmaslik. Ko'p tashkilotlar aniq manzil talab qiladi va umumiy ibora bilan berilgan tavsifnomani qaytarib yuboradi.
To'rtinchi xato — sana va muhrni unutish. Sanasiz tavsifnoma qachon berilgani noma'lum bo'lgan hujjatga aylanadi, muhrsiz esa rasmiy hisoblanmaydi.
Beshinchi xato — shaxsiy ma'lumotlarni ortiqcha yozish. Tavsifnomada faqat so'ralgan maqsad uchun zarur ma'lumot bo'lishi kerak; oilaviy ahvol, sog'liq yoki boshqa shaxsiy tafsilotlar zarurat bo'lmasa yozilmaydi.
Oltinchi xato — intizomiy jazolar haqidagi savolni ochiq qoldirish. Ular bor yoki yo'qligini aniq yozish kerak; ayniqsa sud va harbiy komissariat uchun bu ma'lumot ahamiyatli.
Tavsifnomani kim yozadi — xodimning o'zimi yoki tashkilotmi?
Rasman uni tashkilot beradi va rahbar imzolaydi. Amalda esa loyihasini ko'pincha xodimning bevosita rahbari yoki kadrlar bo'limi tayyorlaydi, ba'zan xodimning o'ziga ham dastlabki variantni yozish taklif qilinadi. Bunday holatda generatordan foydalanib matnni tayyorlab, tasdiqlashga topshirasiz — yakuniy mazmun baribir tashkilotning bahosi bo'lib qoladi.
Tavsifnoma muhrsiz ham yaroqlimi?
Ko'p tashkilotlarda yo'q. Muhr hujjatni rasmiy qiladigan asosiy element bo'lib, bank va sud kabi rasmiy talab qo'yadigan joylarda muhrsiz tavsifnoma qabul qilinmasligi mumkin. Shuning uchun hujjatni tashkilot blankasida chop etib, rahbar imzosi va muhri bilan rasmiylashtiring — generatorda muhr o'rni belgilab qo'yilgan.
Intizomiy jazolar haqida yozish shartmi?
Sud va harbiy komissariat uchun beriladigan tavsifnomalarda bu ma'lumot odatda kutiladi va uni tushirib qoldirish hujjatning ishonchliligiga putur yetkazadi. Boshqa holatlarda ham savolni ochiq qoldirmagan ma'qul. Generatorda ikkita variant bor: jazolar yo'qligi haqidagi band yoki ularni tavsiflash maydoni.
Ish stajini qanday hisoblash kerak?
Ishga qabul qilingan sanadan tavsifnoma berilayotgan sanagacha. Generatorda ishga kirgan sanani kiritsangiz, staj yil va oyda avtomatik hisoblanadi va matnga yoziladi. Agar xodim tashkilotda uzilishlar bilan ishlagan bo'lsa, buni matnda alohida izohlash to'g'riroq bo'ladi — hisob esa uzluksiz davrga qaraladi.
Talaba tavsifnomasini kim imzolaydi?
Odatda ikki imzo bo'ladi: dekan, direktor yoki o'quv ishlari bo'yicha o'rinbosari va shaxsni bevosita biladigan kurator yoki sinf rahbari. Ikkinchi imzo muhim, chunki aynan u talabaning kundalik faoliyati va xulq-atvorini biladi. Generatorda ikkala imzolovchining lavozimi va F.I.Sh. maydonlari bor.
Tavsifnomada salbiy baho yozish mumkinmi?
Ha, tavsifnoma ijobiy bo'lishi shart emas — u tashkilotning haqqoniy bahosi. Lekin baho asoslangan va haqiqatga mos bo'lishi kerak: aslida bo'lmagan jazoni yoki isbotlanmagan ayblovni yozish keyinchalik e'tirozga sabab bo'ladi. Shaxs tavsifnoma mazmuni bilan rozi bo'lmasa, uni tuzatishni yozma so'rashi mumkin.
Bitta tavsifnomani bir necha joyga ishlatsa bo'ladimi?
Texnik jihatdan mumkin, lekin tavsiya etilmaydi. Oxirgi jumlada hujjat qayerga berilayotgani ko'rsatiladi, ko'p tashkilotlar esa aynan o'z nomiga yozilgan hujjatni talab qiladi. Generatorda oluvchini tugma bilan almashtirib, har bir joy uchun alohida nusxa tayyorlash bir necha soniya vaqt oladi.