Avtomobil oldi-sotdi shartnomasi namunasi

Avtomobil oldi-sotdi shartnomasi nima uchun kerak?

Avtomobil oldi-sotdi shartnomasi — transport vositasi bir shaxsdan ikkinchisiga o'tishini rasmiylashtiradigan asosiy hujjat. U pul haqiqatan to'langanini, avtomobil qanday holatda topshirilganini va tomonlar nimalarga kelishganini qayd etadi. Shartnomasiz bitim tuzilsa, keyinchalik nizo chiqqanda kim kimga qancha to'laganini isbotlash deyarli imkonsiz bo'ladi.

Shartnoma ayniqsa xaridor uchun muhim: u avtomobil garovda emasligi, hibsga olinmagani va uchinchi shaxslar huquqidan xoli ekani haqidagi sotuvchi kafolatini yozma qayd etadi. Agar keyinchalik avtomobilga da'vo chiqsa, xaridor aynan shu bandga tayanadi.

Sotuvchi uchun ham foydasi bor: shartnomada avtomobil qachon va qanday holatda topshirilgani yoziladi. Ro'yxatdan o'tkazilgach, avtomobil bilan bog'liq javobgarlik xaridorga o'tadi, shartnoma esa bu chegarani belgilaydigan hujjat bo'ladi.

Shartnoma kamida ikki nusxada tuziladi va har bir tomonda bittadan qoladi. Uni yo'qotib qo'ymang: qayta ro'yxatdan o'tkazishda ham, keyinchalik nizo chiqsa ham asosiy hujjat aynan shu bo'ladi. Nusxasini telefoningizga suratga olib qo'yish ham foydali.

Mulk huquqi qachon o'tadi?

Bu eng ko'p yanglishiladigan masala. O'zbekistonda transport vositasiga mulk huquqi shartnoma imzolangani bilan emas, davlat ro'yxatidan o'tkazish orqali o'tadi. Ya'ni qo'lda shartnoma bo'lsa-yu, avtomobil hali xaridor nomiga o'tkazilmagan bo'lsa, rasman u sotuvchiga tegishli bo'lib qolaveradi.

Bundan kelib chiqadigan xavf jiddiy: ro'yxatdan o'tkazilmagan avtomobil bilan bog'liq jarimalar, soliq va yo'l-transport hodisasidagi javobgarlik sotuvchi nomiga yoziladi. Shuning uchun shartnoma tuzilgandan keyin qayta ro'yxatdan o'tkazishni kechiktirmaslik kerak — bu ikkala tomonning ham manfaati.

Avtomobil qanday belgilanadi?

Shartnomada avtomobil boshqa hech qanday mashina bilan chalkashmaydigan darajada aniq tavsiflanishi kerak. Buning uchun quyidagilar yoziladi: marka va model, ishlab chiqarilgan yil, kuzov turi va rangi, davlat raqami, kuzov (VIN) raqami, dvigatel raqami hamda texnik pasport seriyasi, raqami va berilgan sanasi.

VIN raqami eng muhimi — u har bir avtomobil uchun noyob va uni texnik pasportdan hamda kuzovdagi belgidan tekshirish mumkin. Xarid oldidan VIN bo'yicha avtomobil tarixini tekshirish tavsiya etiladi: hibs, garov yoki qidiruvda ekani shu orqali aniqlanadi.

Texnik pasport ma'lumotlari ham to'liq ko'chiriladi: seriya, raqam va berilgan sana. Bu hujjat avtomobilning kimga tegishli ekanini tasdiqlaydi, shuning uchun shartnomadagi ma'lumotlar u bilan bir-biriga to'liq mos bo'lishi kerak. Bitta harf yoki raqam farq qilsa, ro'yxatdan o'tkazishda muammo chiqadi.

Narx qanday yoziladi?

Narx raqam bilan ham, so'z bilan ham yoziladi. Bu moliyaviy hujjatlarning umumiy qoidasi: raqamda bitta nol qo'shilib qolsa yoki o'chib ketsa, so'z bilan yozilgan variant haqiqiy hisoblanadi. Generator narxni avtomatik so'zga aylantiradi.

Amalda ba'zan shartnomada haqiqiy narxdan past summa ko'rsatiladi. Bu xaridor uchun xavfli: bitim bekor qilinsa yoki sud orqali qaytarilsa, unga shartnomada yozilgan summa qaytariladi, haqiqatan to'langani emas. Shuning uchun haqiqiy narxni yozish xaridorning bevosita manfaati.

Narx qaysi valyutada kelishilgan bo'lsa ham, shartnomada milliy valyutada yoziladi. Agar tomonlar boshqa valyutaga qarab kelishgan bo'lsa, bitim kunidagi summani so'mda aniq ko'rsatish va uni so'z bilan takrorlash eng xavfsiz yo'l.

To'lov tartibi va topshirish

To'lov naqd, bank o'tkazmasi orqali yoki bo'lib-bo'lib amalga oshirilishi mumkin. Bank o'tkazmasi qo'shimcha dalil qoldirgani uchun katta summalarda qulayroq: to'lov haqiqatan o'tkazilgani bank hujjatida qoladi. Naqd to'lovda esa shartnomada pul to'liq olingani alohida band bilan qayd etilishi kerak.

Bo'lib to'lashda har bir to'lov muddati va summasi aniq yozilishi lozim. Bunday holatda avtomobilni to'liq to'lovdan keyin topshirish yoki ro'yxatdan o'tkazishni to'lov yakunlangach amalga oshirish xavfsizroq — aks holda sotuvchi qolgan summani undirishda qiyinchilikka duch keladi.

Kafolat bandlari nimani anglatadi?

Shartnomada ikkita muhim kafolat bo'ladi. Birinchisi — xaridor avtomobilni ko'zdan kechirgani, texnik holati bilan tanishgani va da'vosi yo'qligi. Bu sotuvchini keyinchalik «mashina nosoz ekan» degan da'volardan himoya qiladi.

Ikkinchisi — sotuvchining avtomobil garovda emasligi, hibsga olinmagani, sotilmagani va uchinchi shaxslar huquqidan xoli ekani haqidagi kafolati. Bu xaridorni himoya qiladi. Agar keyinchalik avtomobilga bank yoki uchinchi shaxs da'vo qilsa, xaridor aynan shu bandga tayanib zararni talab qiladi.

Shu sababli kafolat bandlarini shartnomadan olib tashlamaslik kerak, garchi bitim tanish odam bilan tuzilayotgan bo'lsa ham. Bandlar hech kimni ayblamaydi — ular shunchaki har bir tomonning mas'uliyat chegarasini aniq belgilaydi va kelajakdagi tushunmovchilikning oldini oladi.

Tipik xatolar

Eng keng tarqalgan xatolar: VIN yoki dvigatel raqamini yozmaslik, narxni faqat raqamda ko'rsatish, haqiqiy narxdan past summa yozish, pul olingani haqidagi bandni tushirib qoldirish va shartnomani bitta nusxada tuzish. Shartnoma kamida ikki nusxada tuziladi va har bir tomonda bittadan qoladi.

Yana bir jiddiy xato — shartnoma tuzib, avtomobilni topshirib, ro'yxatdan o'tkazishni «keyinroq» ga qoldirish. Bu holatda sotuvchi rasman egasi bo'lib qolaveradi va boshqa odam sodir etgan qoidabuzarlik uchun javob beradi. Shartnoma imzolangach, ro'yxatdan o'tkazishni imkon qadar tez amalga oshirish kerak.

Generatorda formani to'ldirasiz — shartnoma matni real vaqtda o'ng tarafda shakllanadi, to'ldirilmagan joylar sariq rangda ajratiladi. Sotuvchi yoki xaridor yuridik shaxs bo'lsa, tegishli tugmani bosing: pasport maydonlari o'rniga STIR, bank rekvizitlari va direktor maydonlari chiqadi va shartnoma matni ham mos ravishda o'zgaradi.